Phương Pháp Điều Trị Đau Thần Kinh Tọa Bằng Đông Y

Phương pháp điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông ứng dụng liệu pháp xoa bóp bấm huyệt hay châm cứu để cải thiện cơn đau. Ngoài ra, tùy theo từng thể bệnh mà thầy thuốc có thể chỉ định thêm các bài thuốc thảo dược để nâng cao hiệu quả chữa trị.

Nguyên nhân gây bệnh đau thần kinh tọa trong Đông y

Đau thần kinh tọa là tình trạng dây thần kinh hông to bị chèn ép hoặc bị tổn thương dẫn đến các cơn đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng thắt lưng. Tùy theo mức độ nghiêm trọng của bệnh mà cơn đau còn có khuynh hướng lan xuống dưới mông ra mặt sau đùi và có nhiều trường hợp còn bị đau lan tỏa tới tận các ngón chân. Các vị trí bị đau đều nằm trên đường đi của dây thần kinh tọa.

Điều Trị Đau Thần Kinh Tọa Bằng Đông Y
Phương pháp điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y sử dụng các bài thuốc từ thảo dược thiên nhiên để khắc phục bệnh

Trong đông y, chứng đau thần kinh tọa thường được gọi tên với các bệnh danh như Tọa điến phong hoặc Tạo cốt phong. Chữ “phong” ở đây được sử dụng để diễn tả về sự thay đổi cũng như tính chất di chuyển của cơn đau.

Theo quan niệm của y học cổ truyền, bệnh đau thần kinh tọa gây ra bởi các nguyên nhân chính gồm hàn tà, thấp tà và phong tà. Cụ thể:

Thành phần độc đáo, bác sĩ giỏi bào chế, triệu người tin dùng... Cứ 1 phút có 458 sản phẩm được bán ra...
  • Do hàn tà: Hàn tà khiến cho khí huyết cũng như kinh lạc trong cơ thể đều bị ngưng trệ. Nhiều trường hợp khí huyết bị ứ trệ nặng dẫn đến huyết ứ. Khi gặp thời tiết lạnh xâm nhập, hoạt động co duỗi ở chân của người bệnh thường gặp khó khăn do có nhiều điểm gân bị co rút. Dưới tác động của hàn tà, người bệnh có cảm giác đau nhức dữ dội như bị dùi đâm.
  • Do thấp tà: Ở bệnh nhân bị đau thần kinh tọa, thấp tà thường có khuynh hướng di chuyển từ vùng eo lưng trở xuống chân. Hiện tượng này có liên quan đến Tỳ chủ thấp. Thấp thường do tỳ hư sinh ra nhưng cũng có thể là do hàn. Khi hàn và thấp phát triển dần sinh ra nhiệt, từ đó khiến cho nhiều bệnh nhân có cảm giác nóng ở chỗ đau. Từ thấp hóa nhiệt sinh ra thấp nhiệt.
  • Do phong tà: Trường hợp bị đau thần kinh tọa do phong tà, bệnh nhân có các cơn đau đa biến và thiện hành, tức thường xuyên thay đổi và di chuyển. Phong tà có thể phối hợp với thấp và hàn dẫn đến chứng tý (đau). Khi xâm nhập vào mạch lạc, phong tà gây tắc mạch tại cơ khớp, từ đó dẫn đến các cơn đau nhức ở cơ, gan khớp và khiến cho việc vận động của người bệnh trở nên khó khăn. Mặc dù vậy, các trường hợp bị đau thần kinh tọa do phong tà không có hiện tượng nóng đỏ tại khớp hay tại chỗ đau.

Các bài thuốc Đông y điều trị đau thần kinh tọa

Trong Đông y, bệnh đau thần kinh tọa được chia thành nhiều thể bệnh. Mỗi thể có các triệu chứng và nguyên nhân khác nhau nên được chữa trị bằng các bài thuốc riêng biệt. Do đó, trước khi điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y, người bệnh nên thăm khám để xác định rõ thể bệnh của mình nhằm lựa chọn bài thuốc khắc phục cho phù hợp.

1. Chữa đau thần kinh tọa thể hàn thấp bằng thuốc Đông y

+ Dấu hiệu:

Người mắc bệnh đau thần kinh tọa thể hàn thấp thường có các triệu chứng sau:

  • Khu vực lưng, đùi, mặt ngoài cẳng chân hoặc sau khoeo bị đau. Cơn đau có thể tăng nặng hơn về đêm, khi chuyển mùa hoặc có trời mưa lạnh. Vùng bị đau có cảm giác nhức nhối như kim châm.
  • Khó co duỗi khớp háng, khớp gối. Việc đi lại cũng gặp nhiều trở ngại.
  • Cơ thể đổ nhiều mồ hôi, da mát.
  • Tê bì ở lòng bàn chân
  • Trường hợp hàn tà nhiều hơn, mạch trầm trì hay huyền khẩn. Tuy nhiên, nếu cơ thể thiên về thấp tà thì mạch nhu hoãn.

+ Phép trị:

  • Khu phong
  • Trừ thấp
  • Tán hàn
  • Thông kinh hoạt lạc

+ Bài thuốc điều trị: Can khương thương truật linh phụ gia giảm.

  • Thành phần: Thương truật, phong hương và bạch linh (mỗi dược liệu 12g), xuyên khung (10g), ngọc thụ (8g), tế tân và quốc lão (mỗi dược liệu 6g), can khương và hắc phụ ( mỗi dược liệu 4g).
  • Cách dùng thuốc: Lần lượt rửa sạch các dược liệu trên rồi cho vào ấm. Sắc thuốc với 1 lít nước trên lửa nhỏ trong khoảng 30 phút. Cuối cùng lọc bỏ bã và sử dụng nước sắc 3 lần trong ngày cho hết. Để các triệu chứng bệnh đau thần kinh tọa thể hàn thấp nhanh khỏi người bệnh cần kiên trì sắc uống đều đặn 1 thang mỗi ngày theo liệu trình được thầy thuốc khuyến cáo.

2. Điều trị đau thần kinh tọa thể phong hàn

+ Dấu hiệu:

  • Thường xuyên bị đau ở vùng thắt lưng. Cơn đau lan xuống cả mông, mặt sau của đùi tới cẳng chân
  • Chưa có hiện tượng teo cơ
  • Đi lại khó khăn
  • Sợ lạnh, thời tiết lạnh có thể khiến cảm giác đau tăng nặng
  • Rêu lưỡi trắng
  • Mạch phù

+ Phép trị:

  • Sơ phong
  • Hành khí
  • Hoạt huyết
  • Tán hàn

+ Bài thuốc điều trị:

Y học cổ truyền có 2 bài thuốc Đông y điều trị đau thần kinh tọa đang được áp dụng rộng rãi gồm:

Bài thuốc số 1:

  • Thành phần: Độc hoạt, cỏ xước, bạch thược, tầm gửi dâu, đương quy, sinh địa, phục linh, mần cáy, đại táo, ngọc thụ và tế tân ( mỗi dược liệu 12g) quốc lão, phòng phong và đỗ trọng (mỗi dược liệu 8g), (mỗi dược liệu 12g).
  • Cách dùng thuốc: Các dược liệu trên hợp thành 1 tháng. Khi dùng cho tất cả vào ấm sắc chung với nhau. Đổ 1 lít nước sắc trong 30 phút. Sau đó, chờ cho thuốc sắc nguội và chia đều làm 2 lần uống. Ngày dùng 1 tháng.

Bài thuốc số 2: 

  • Thành phần: Thiên niên kiện, cỏ xước, xuyên khung, huyết phong, độc hoạt, hồng căn (mỗi dược liệu 12g), ngải cứu, đường quất, vỏ quýt khô, quế chi, kim bồn thảo và phòng phong (mỗi dược liệu 8g), cẩu tích (6g).
  • Cách dùng thuốc: Bỏ hết một thang thuốc vào ấm, đổ ngập nước rồi sắc cho cô đặc còn một nửa. Thuốc sắc thu được gạn ra, để nguội còn hơi âm ấm rồi chia đều làm 2 phần sử dụng trong ngày.

3. Thuốc Đông y điều trị đau thần kinh tọa thể thấp nhiệt

+ Biểu hiện:

  • Đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội ở vùng thắt lưng. Cơn đau có thể lan xuống cả mông, vùng mặt sau đùi đến cẳng chân. Đôi khi có cảm giác nóng tại các vị trí đau.
  • Người bệnh đi lại, vận động các khớp chân khó khăn.
  • Mạch nhu, hơi sác

+ Phép trị:

  • Thanh nhiệt
  • Giải độc
  • Sơ phong
  • Thông lạc

+ Bài thuốc điều trị:

Dùng 1 trong 3 bài sau:

Bài 1:

  • Thành phần: Tri mẫu, mạy môn, phòng kỷ (mỗi dược liệu 10g), nhẫn đông đằng, dây ruột gà, đan bì, thảo thược dược (mỗi dược liệu 8g), thạch cao (30g), nhục quế, liên kiều, nghiệt mộc (mỗi dược liệu 6g), hạn liên tử, hoàng bá,
  • Cách dùng thuốc: Rửa sạch các vị thuốc đã chuẩn bị rồi bỏ vào ấm. Đổ thêm 1,5 lít nước đun sôi, vặn lửa nhỏ để ấm thuốc trên bếp thêm 1 tiếng nữa. Thuốc sắc thu được dùng 2 lần trong ngày.
cách chữa Đau Thần Kinh Tọa Bằng Đông Y
Các bài thuốc Đông y điều trị đau thần kinh tọa thể thấp nhiệt được sử dụng theo hình thức sắc uống

Bài 2:

  • Thành phần: Tri mẫu, mộc thông, xích thược (mỗi dược liệu 15g), quế chi, tầm tang, phòng kỷ (mỗi dược liệu 6g), bạch hổ (20g), nhẫn đông đằng, lộc cửu (mỗi dược liệu 10g). Bệnh nhân có nhiệt nhiều thì gia thêm các vị gồm nhân trần, địa hoàng, địa long, sơn chi.
  • Cách dùng thuốc: Sau khi rửa sạch các vị thuốc trên, người bệnh bỏ hết vào ấm sắc chung với 1 lít nước cho cạn còn khoảng 300ml. Ngày dùng 1 thang, chia uống 2 lần.

Bài 3:

  • Thành phần: Cườm gạo, thương truật, bách cho, khương hoạt, nhẫn đông, đương quy, kim cang (mỗi dược liệu 12g), hoàng bá, ké đầu ngựa (mỗi dược liệu 16g), vỏ quýt khô (8g), quốc lão (6g).
  • Cách dùng thuốc: Bỏ thuốc đã rửa sạch vào ấm và đổ ngập nước. Sau đó đun sôi ấm thuốc, để lửa nhỏ tiếp tục sắc thêm 30 phút nữa. Phần thuốc sắc thu được chia làm 2 – 3 lần uống.

4. Bài thuốc Đông y chữa đau thần kinh tọa thể phong hàn thấp

+ Biểu hiện bệnh:

  • Thể phong hàn thấp là một dạng nặng của bệnh đau thần kinh tọa
  • Thường xuyên xuất hiện các cơn đau ở vùng thắt lưng lan dọc xuống một bên chân theo đường đi của dây thần kinh tọa
  • Teo cơ ở khu vực ảnh hưởng
  • Ăn ngủ ít
  • Đi lại, vận động khó khăn
  • Mạch trầm nhược hay nhu hoãn.

+ Phép trị:

  • Tán hàn
  • Khu phong
  • Trừ thấp
  • Hành khí
  • Hoạt huyết

+ Bài thuốc điều trị:

Bài 1:

  • Thành phần: Khương hoàng 12g, khương thanh (độc hoạt), đương quy, thanh phong đằng, hoàng kỳ, dâu cang, phòng phong (mỗi dược liệu 8g), cam thảo, mạt dược, nhũ hương, hương thảo (mỗi dược liệu 6g). Trường hợp phong nhiều thì tăng liều lượng các vị phòng ph
  • Cách dùng thuốc: Rửa sạch tất cả trước khi sắc. Mỗi thang thuốc sắc với 1 lít nước đến khi cạn còn 300ml thì nhưng. Chia uống vào buổi sáng, trưa, tối mỗi ngày 1 thang.

Bài 2: 

  • Thành phần: Quế chi (30g), gừng tươi (5 lát), đại táo (5 quả), đương quy (12g), ngưu tất và khương thanh (mỗi dược liệu 10g), bạch thược và tiễn kỳ (mỗi dược liệu 16g).
  • Cách dùng thuốc: Sắc tất cả chung với nhau lấy nước đặc sử dụng hết trong ngày theo đường uống. Mỗi ngày dùng 1 thang để các triệu chứng khó chịu nhanh chóng thuyên giảm.

5. Bệnh đau thần kinh tọa thể huyết ứ và bài thuốc điều trị trong Đông y

+ Dấu hiệu bệnh:

Bên cạnh các cơn đau lan từ thắt lưng xuống chân, người bị đau thần kinh tọa thể huyết ứ còn có các dấu hiệu khác như:

  • Khó đi lại
  • Có lạc mạch màu xanh ở khu vực nông khoeo hay hoặc đùi.
  • Nhức buốt như dùi đâm ở khu vực mông và dọc theo đường kinh Đởm với Bàng quang.
  • Có nhiều vết bầm tím trên lưỡi
  • Mạch nhu sáp.

+ Phép trị:

  • Khứ ú
  • Hoạt huyết
  • Chỉ thống
  • Thông kinh hoạt lạc

+ Bài thuốc điều trị:

Có 2 bài thuốc điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y cho bệnh nhân có thể huyết ứ:

Bài 1: 

  • Thành phần: Sinh địa, dược cần, xích thược, huyết sâm, ngưu tất (mỗi dược liệu 12g), vỏ quýt khô, hồng hoa, hạch nhân, uất kim ( mỗi dược liệu 8g), quốc lão (6g), kê huyết đằng (10g).
  • Cách sử dụng: Sắc các vị trên với 1 lít nước, đun sôi và để nhỏ lửa khoảng 30 phút. Chia đều làm 3 phần uống hết trong ngày.

Bài 2: 

  • Thành phần: Thân cân thảo, mã nhung đằng, ý dĩ (mỗi dược liệu 30g), hoàng bá, mã hàm cung (mỗi dược liệu 10 – 12g), thiên ké, độc hoạt (mỗi dược liệu 10 – 15g), ngưu tất (60g), mộc qua (12g), địa ô quy (10g), tang ký sinh (15g), tế tân (4 – 6g).
  • Cách dùng thuốc: Sắc các vị thuốc trên với 700ml nước trên lửa nhỏ trong 30 phút. Vớt bỏ bã và lấy phần thuốc sắc chia uống 2 lần.

6. Các bài thuốc Đông y cổ phương điều trị đau thần kinh tọa

Bên cạnh những bài thuốc điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y phù hợp với từng thể bệnh, một số trường hợp có thể được chỉ định dùng các bài thuốc bổ trợ sau:

Bài thuốc Thư can lợi đởm thang:

  • Thành phần: Mộc qua, sơn đồ, câu đằng, cẩm túc căn, ngưu tất, trúc căn (mỗi dược liệu 15g), tần giao (12g), lục cốc tử (30g), thương truật (9g), bách lượng kim (10g), cam thảo (8g).
  • Cách dùng thuốc: Sắc các vị trên với 1 lít nước trong 30 phút. Thuốc sắc thu được uống 2 hoặc 3 lần trong ngày cho hết.
Thuốc đông y điều trị đau thần kinh tọa
Bài thuốc Thư can lợi đởm thang được ứng dụng rộng rãi trong điều trị gan nhiễm mỡ

Bài thuốc Tọa cốt thần kinh nhất hiệu phương:

  • Thành phần: Tang ký sinh, huyết phong, dâm dương hoắc, thảo bạt khiết (mỗi dược liệu 30g), thương truật, địa ô quy , độc hoạt ( mỗi dược liệu 10 – 15g), xuyên ngưu tất (60 – 120g), ý mễ sống ( 30 – 40g), hoàng bá ( 9 – 12g), tra tử (12 – 18g), xuyên khung (10 – 12g), kim bồn thảo (4 – 6g).
  • Cách dùng thuốc: Sắc các dược liệu đã chuẩn bị lấy nước đặc uống mỗi ngày 1 thang.

Bài thuốc Ung linh thang:

  • Thành phần: bàng kỳ, uy linh tiên, mao đương quy (mỗi dược liệu 15g), hương phụ (12g), huyết phong, ngưu tất, cẩm túc căn (mỗi dược liệu 30g).
  • Cách dùng thuốc: Bỏ thuốc vào ấm rồi đổ ngập nước. Sắc trong 40 phút lấy nước uống vào các buổi sáng, trưa và tối. Sử dụng mỗi ngày 1 thang cho đến khi các triệu chứng của bệnh đau thần kinh tọa chấm dứt hẳn.

Bài thuốc Hoãn cấp dương hòa thang:

  • Thành phần: Đương quy, tra tử, ngưu tất, mẫu đơn trắng, bạch giới tử (mỗi dược liệu 15g), ma hoàng (9g), ngọc thụ (10g), địa hoàng và thủ ô (mỗi dược liệu 30g), tra tử, ngưu tất ( mỗi dược liệu 12g).
  • Cách dùng: Bài thuốc điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y trên được dùng theo hình thức sắc uống. Mỗi ngày, người bệnh có thể lấy 1 thang sắc kỹ. Phần thuốc sắc thu được chia uống 3 lần.

+ Bài thuốc Thông lạc trấn kinh thang:

  • Thành phần: Đan sâm, gai móc câu (mỗi dược liệu 30g), ngô công (2 con), địa long (12g), cây chó đẻ hoa vàng (15g), huyết kiệt (5g), sài hồ (6g).
  • Cách dùng thuốc: Sắc kỹ lấy nước uống mỗi ngày 1 thang để điều trị đau thần kinh tọa.

Các phương pháp điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y không dùng thuốc

Bên cạnh các bài thuốc thảo dược, Đông y còn ứng dụng nhiều phương pháp trị bệnh tự nhiên để khắc phục chứng đau thần kinh tọa. Người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc kết hợp với châm cứu hay xoa bóp bấm huyệt để nâng cao hiệu quả điều trị.

1. Châm cứu chữa đau thần kinh tọa

Châm cứu chữa đau thần kinh tọa là phương pháp sử dụng kim châm hay ngải cứu tác động vào một số vị trí huyệt đạo trên cơ thể. Liệu pháp này có tác dụng kích thích thần kinh trung ương, tăng cường sản sinh các chất hóa học giúp giảm đau, giảm hiện tượng co cứng cơ, thông kinh hoạt lạc, đồng thời tăng cường khả năng vận động ở khu vực bị ảnh hưởng bởi bệnh đau thần kinh tọa.

Thao tác châm cứu nhìn khá đơn giản nhưng cần phải được thực hiện bởi các thầy thuốc có kinh nghiệm chuyên môn. Việc xác định sai vị trí huyệt đạo hoặc châm cứu không đúng kỹ thuật có thể mang lại một số tác dụng phụ không tốt cho cơ thể.

châm cứu là phương pháp điều trị đau thần kinh tọa bằng đông y
Châm cứu là phương pháp điều trị đau thần kinh tọa bằng đông y không dùng thuốc

Đối với các trường hợp bị đau thần kinh tọa, thầy thuốc sẽ tiến hành châm cứu vào 4 phương huyệt gồm:

  • Phương huyệt 1: Đây là nhóm phương huyệt chính cần tác động. Thầy thuốc sẽ dùng một cây kim nhỏ như sợi tóc lần lượt châm vào các huyệt đạo gồm: Huyệt Thiên ứng, Thận du, Mệnh môn, Thứ liêu, Bàng quang du, Âm lăng truyền.
  • Phương huyệt 2: Áp dụng cho các trường hợp có cơn đau lan xuống đùi sau. Các huyệt đạo cần châm cứu là Bạch hoàn du, Ủy trung, Thừa phủ, Côn lôn.
  • Phương huyệt 3: Châm cứu tác động đến các huyệt gồm Hoàn khiêu, Khâu khư, Phong thị, Huyền chung, Dương lăng. Dùng cho các trường hợp bị đau thần kinh tọa có cảm giác đau lan xuống bên hông, ngoài đùi.
  • Phương huyệt 4: Tiến hành châm cứu vào các huyệt đạo gồm huyệt Phục thỏ, huyệt Túc tam lý, huyệt Giải khê, huyệt Nội đình.

2. Liệu pháp xoa bóp bấm huyệt điều trị đau thần kinh tọa trong Đông y

Liệu pháp xoa bóp bấm huyệt chữa đau thần kinh tọa cũng được áp dụng rộng rãi trong Đông y. Phương pháp này được thực hiện đúng cách có tác dụng giảm đau, kích thích lưu thông máu, giải phóng áp lực lên dây thần kinh, qua đó cải thiện các triệu chứng của bệnh đau thần kinh tọa.

Các huyệt đạo được tác động để chữa đau thần kinh tọa bao gồm: Huyệt Ủy trung, Đại trường du, Thừa phù, Thận du, Thừa sơn. Sau khi đã xác định được vị trí các huyệt thì tiến hành xoa bóp, bấm huyệt theo các bước sau:

  • Bước 1: Người bệnh nằm úp trên giường, tay chân thả lỏng để dọc theo cơ thể
  • Bước 2: Người thực hiện đứng ở ngay sát bên cạnh. Sau đó, xoa hai bàn tay vào nhau để làm nóng
  • Bước 3: Dùng lòng bàn tay chà sát lên các khu vực bị đau trong 5 – 10 phút. Có thể kết hợp day miết hay lăn để đẩy nhanh hiệu quả điều trị.
  • Bước 4: Dùng đầu ngón tay cái bấm vào các huyệt đạo. Tác động lực vừa đủ để huyệt nóng lên, giúp làm giãn gân cốt và kích thích lưu thông khí huyết, giảm đau thần kinh tọa.

Dù áp dụng phương pháp điều trị đau thần kinh tọa bằng Đông y theo cách nào thì cũng cần thực hiện theo sự hướng dẫn và theo dõi sát của các thầy thuốc có kinh nghiệm chuyên môn để đạt được hiệu quả tối ưu. Trong quá trình chữa trị, người bệnh cần nghỉ ngơi nhiều, hạn chế làm các công việc hay hoạt động nặng gây sức ép lên cột sống và dây thần kinh.

Bạn có thể tham khảo thêm

Xem thêm

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hút Dịch Khớp Gối Là Gì? Khi Nào Cần Chọc Hút Dịch?

Hút dịch khớp gối thường được chỉ định thực hiện để điều trị một số bệnh lý tại khớp gối...

Tràn Dịch Khớp Gối Có Tự Khỏi Không? Mất Bao Lâu?

Tràn dịch khớp gối xảy ra khi dịch khớp tiết ra nhiều bất thường. Bệnh lý này khởi phát do...

Tràn dịch khớp gối sau chấn thương

Tràn Dịch Khớp Gối Sau Chấn Thương và Cách Điều Trị

Tràn dịch khớp gối sau chấn thương là tình trạng khá phổ biến thường gặp ở những người chơi thể...

10 Cách Chữa Tràn Dịch Khớp Gối Tại Nhà Hiệu Quả nhất

Cách chữa tràn dịch khớp gối tại nhà thông qua chế độ ăn uống, thảo dược hay các bài tập...

Tràn Dịch Khớp Gối Là Gì? Nguyên Nhân, Cách Điều Trị

Tràn dịch khớp gối gây đau nhức khiến bạn gặp khó khăn trong việc vận động và ảnh hưởng đến...

Thuốc trị đau thần kinh tọa của Nhật

5 Thuốc Trị Đau Thần Kinh Tọa Của Nhật Được Tin Dùng

Các sản phẩm chăm sóc sức khỏe đến từ xứ sở hoa anh đào thường nhận được rất nhiều quan...

thuốc trị đau thần kinh tọa

Các Thuốc Trị Đau Thần Kinh Tọa Tốt Nhất và Cách Dùng

Sử dụng các thuốc trị đau thần kinh tọa đúng cách, đúng loại sẽ giúp giảm đau đáng kể, cải...

Bị Đau Thần Kinh Tọa Có Nên Đi Bộ và Tập Thể Dục?

Đau dây thần kinh tọa có nên đi bộ và tập thể dục không là thắc mắc được rất nhiều...