Phục Hồi Chức Năng Thoái Hóa Khớp Gối – Điều Cần Biết

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối thường được kết hợp giữa nhiều phương pháp, chẳng hạn như các bài tập trị liệu, vật lý trị liệu hay việc thay đổi dinh dưỡng cũng nằm trong kế hoạch phục hồi của bác sĩ.  Người bị thoái hóa khớp gối lên tham khảo các bệnh viện lớn, có chuyên môn cao, có đầy đủ các trang thiết bị hiện đại trong lĩnh vực này để được hỗ trợ tốt nhất.

Mục đích của phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối 

Nguyên nhân gây thoái hóa khớp gối thường liên quan đến dấu hiệu lão hóa của tuổi tác, có các chấn thương, béo phì thừa cân hay cũng do sinh hoạt vận động hằng ngày sai tư thế. Bệnh gây ra những cơn đau nhức âm ỉ khiến việc vận động đi lại hằng ngày gặp rất nhiều ảnh hưởng, thậm chí có thể làm mất khả năng đi lại nếu điều trị quá muộn. 

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối
Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối giúp giảm đau, tăng tốc độ phục hồi cũng như đảm bảo khả năng vận động cho người bệnh

Hầu hết người bệnh được yêu cầu sử dụng các thuốc trị thoái hóa khớp gối như thuốc giảm đau, chống viêm hay một số thực phẩm chức năng kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và giảm cân khi cần thiết. Trong trường hợp có thể xuất hiện các biến chứng bệnh nhân mới được yêu cầu phẫu thuật. Bên cạnh đó các biện pháp phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối cũng đang được hướng tới rất nhiều hiện nay.

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối có thể áp dụng với hầu hết các trường hợp, bao gồm người trước và sau phẫu thuật. Tùy giai đoạn, các phương pháp được áp dụng với mục đích khác nhau. Ở giai đoạn nhẹ việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp giảm đau nhức, ngăn ngừa các triển bệnh xấu đi. Ở những giai đoạn nặng phương pháp này sẽ giúp đẩy nhanh tốc độ phục hồi và đảm bảo chức năng đi lại cho người bệnh. 

Tùy theo tình trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp khác với nhau với các kế hoạch khác nhau. Trong đó người bệnh sẽ thường được áp dụng hoạt động trị liệu, vật lý trị liệu, các bài tập trị liệu đồng thời phải kết hợp cả chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt để đảm bảo phục hồi sức khỏe toàn diện nhất. 

Nói chung các phương pháp phục hồi chức năng cho người thoái hóa khớp gối sẽ được lên phác đồ linh động theo từng tình trạng người bệnh. Bạn nên tìm đến các bệnh viện lớn, có chuyên khoa về xương khớp,c có đầy đủ máy móc thiết bị cần thiết, có các chuyên gia để được hỗ trợ một cách tốt nhất. 

Kế hoạch phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối

Người bệnh sẽ thực hiện các chẩn đoán hình ảnh, siêu âm hay xét nghiệm máu để xác định chính xác, nguyên nhân tình trạng sau đó mới tiến hành lên phác đồ điều trị phù hợp. 

Điều trị cơ bản cho thoái hóa khớp gối

Trước khi áp dụng các biện pháp chuyên sâu như vật lý trị liệu hay bài tập trị liệu bác sĩ thường sẽ xem xét tình trạng của người bệnh và yêu cầu các biện pháp hỗ trợ. Mục đích của các phương pháp này là giảm các triệu chứng đau nhức tại chỗ, nâng cao chất lượng cuộc sống vì thường các liệu pháp phục hồi chức năng thường rất tốn thời gian.

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối
Thuốc là một trong những điều trị cơ bản nhất với bất cứ tình trạng thoái hóa khớp nào

Các biện pháp điều trị cơ bản thường được chỉ định bao gồm

  • Sử dụng thuốc: phổ biến nhất là các nhóm thuốc giảm đau và chống viêm như acetaminophen, ibuprofen hoặc naproxen natri. Hầu hết thuốc chỉ được chỉ định trong thời gian ngắn vì thường đi kèm nhiều tác dụng phụ không tốt cho sức khỏe. 
  • Tiêm corticosteroid hoặc axit hyaluronic: bác sĩ có thể chỉ định tiêm trực tiếp các nhóm thuốc này vào đầu gối để chống viêm, giảm đau, giúp khớp cử động linh hoạt và nhanh chóng nhất.
  • Giảm cân: thừa cân béo phì sẽ làm tăng áp lực lớn lên đầu gối, đồng thời các chất béo và các chất khác trong cơ thể cũng làm tổn thương đầu gối nghiêm trọng hơn. Do đó bác sĩ cũng yêu cầu người bệnh giảm cân một cách khoa học để phòng tránh các hệ lụy khác xuất hiện. 
  • Phẫu thuật: chỉ được thực hiện khi các phương pháp nội khoa không còn đem đến kết quả tốt nhất. 

Các hoạt động trị liệu

Các chuyên gia sẽ đánh giá tình trạng khớp cũng như khả năng vận động của người bệnh và yêu cầu người bệnh thực hiện các hoạt động cần thiết với một số dụng cụ để duy trì chức năng đi lại ổn định. Các hoạt động này thường được áp dụng với các trường hợp nhẹ vẫn còn có thể duy trì chức năng đi lại nhưng bị yếu cơ, khớp kém linh hoạt. 

Cụ thể, các hoạt động trị liệu giúp phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối thường được chỉ định như

  • Các dụng cụ hỗ trợ đi lại: đai nẹp đầu gối, xe lăn, giày dép hấp thụ lực, gậy 3 chân/4 chân, khung hỗ trợ đi lại
  • Dụng cụ hỗ trợ cuộc sống: sử dụng các dụng cụ giúp lấy đồ trên cao, dưới thấp; ghế nâng cao bồn cầu hoặc các loại lót đệm ghế
  • Các hoạt động yêu cầu: bơi lội, đạp xe, đi bộ chậm..

Tất nhiên với các hoạt động vận động sẽ có bác sĩ, chuyên gia hay các kỹ thuật viên hướng dẫn chi tiết người bệnh cách thực hiện chuẩn xác, đảm bảo đúng tư thế để hỗ trợ đẩy nhanh tốc độ phục hồi hơn.

Vật lý trị liệu phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối

Vật lý trị liệu là phương pháp được áp dụng với rất nhiều bệnh lý liên quan đến hệ thống xương khớp như thoái hóa khớp gối, thoát vị đĩa đệm, viêm cột sống dính khớp, vẹo cột sống vì có thể mang đến rất nhiều tác dụng tuyệt vời. Phương pháp cần áp dụng một số máy móc hiện đại để kích thích tốc độ làm lành, phục hồi các tổn thương từ bên trong rất an toàn. 

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối
Chiếu tia hồng ngoại giúp đẩy nhanh tốc độ phục hồi tổn thương bên trong

Vật lý trị liệu có thể áp dụng với cả người trước và sau phẫu thuật, tuy nhiên do cần một số máy móc chuyên dụng nên không phải bệnh viện nào cũng có. Một số phương pháp vật lý trị liệu đang được áp dụng với các bệnh nhân thoái hóa khớp gối như

  • Chiếu đèn hồng ngoại: bác sĩ sẽ sử dụng đèn hồng ngoại có bức xạ điện từ với bước sóng 700nm – 1400nm (gấp 10 lần tia nắng mặt trời) để chiếu một góc 90 độ so với bề mặt đầu gối. Phương pháp này có tác dụng giảm đau, giảm co cứng, giảm viêm, tăng cường bổ sung các dưỡng chất để phục hồi các tổn thương bên trong. Phương pháp này cũng giúp kích thích tái tạo và sửa chữa các mô bị thương để đẩy nhanh tốc độ điều trị thoái hóa khớp gối.
  • Nhiệt trị liệu: Bác sĩ sẽ dùng các thiết bị có nhiệt nóng từ 37 °C đến khoảng 45-50 °C (paraffin, túi nhiệt hay nước nóng) hoặc Nhiệt lạnh dưới 15 °C (như chà xát đá, Bình xịt thuốc tê lạnh Kelen) để chườm trực tiếp lên vị trí gối bị đau cũng mang đến tác dụng giảm đau và kích thích phục hồi hiệu quả. 
  • Chiếu thấu nhiệt vi sóng: phương pháp này sẽ sử dụng năng lượng điện từ tần số cao giảm viêm, giảm tụ máu, tăng sản xuất các mô để làm phục hồi các tổn thương ở đầu gối. Tuy nhiên phương pháp này có thể không dùng được cho những người béo phì nên bệnh nhân cần phải giảm cân trước khi thực hiện
  • Điều trị bằng các dòng điện giảm đau: sử dụng các dòng điện xung có tần số thấp và trung bình tác động lên da để để kích thích thần kinh giúp giảm đau nhức và sưng viêm cho người bệnh.
  • Điện châm: đây là một phương pháp có nguồn gốc từ y học cổ truyền, theo đó bác sĩ sẽ dùng dòng điện phù hợp tác động lên các cặp kim châm cứu để tác động lên các huyệt đạo giúp loại bỏ tắc nghẽn khí huyết bên trong, kích thích lưu thông máu nên cũng đem đến tác dụng giảm đau chống viêm hiệu quả

Nói chung phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối có thể mang đến nhiều hiệu quả, thậm chí có thể tương đương với dùng thuốc nhưng lại gặp hạn chế ở việc một số bệnh nhân có thể không thực hiện được biện pháp này. Bao gồm

  • Người đang có các bệnh lý ngoài da, lở loét, đặc biệt ở đầu gối
  • Phụ nữ có thai thường không thực hiện được một vài phương pháp
  • Người thay khớp gối bằng kim loại
  • Bệnh nhân ung thư đôi khi cũng không được thực hiện biện pháp này

Do đó tốt nhất người bệnh nên thông báo rõ tình trạng sức khỏe của bản thân với bác sĩ để được hỗ trợ một cách tốt nhất. 

Vận động trị liệu phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối

Với những người bị thoái hóa khớp gối kèm theo các biến chứng nặng, mất khả năng vận động hoặc những người sau phẫu thuật khớp gối thì sẽ được hướng dẫn các bài tập trị liệu để nhanh chóng lấy lại khả năng hoạt động bình thường. Các bài tập sẽ dựa trên tình trạng, mục đích và bắt buộc cần có người hỗ trợ để đảm bảo đúng tư thế. 

Tuy nhiên các bài tập này có thể chống chỉ định với các đối tượng sau

  • Người bệnh đái tháo đường
  • Bệnh nhân suy tim
  • Viêm khớp nhiễm khuẩn
  • Phần mềm ở xung quanh khớp bị xơ cứng

Một số bài tập vận động giúp phục hồi chức năng cho người thoái hóa mà bạn có thể tham khảo như

Bài tập 1: Mở rộng đầu gối

  • Thực hiện việc đi bộ nhẹ nhàng trong 5 phút nhằm làm nóng khớp.
  • Sử dụng một chiếc ghế có chiều cao phù hợp, có phần tựa lưng, ngồi tựa thẳng vào đồng thời đặt chân sao vuông góc mặt sàn.
  • Đưa hai chân trở lại vị trí ban đầu, thực hiện tương tự nhưng đổi bên 
  • Thực hiện mỗi bên khoảng 10 lần

Bài tập 2: Nâng chân thẳng

  • Người bệnh nằm ngửa trên sàn, nên dùng thảm trải ở dưới
  • Bàn chân để chạm sàn và đẩy hai đầu gối lên cao thành hình chữ V ngược
  • Một chân giữ nguyên và một chân duỗi thẳng hướng lên trần nhà
  • Nhẹ nhàng hạ chân xuống và thực hiện tương tự với bên còn lại
Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối
Các bài tập trị liệu được thực hiện dưới sự hỗ trợ của chuyên gia

Bên cạnh đó như đã nói, với những người sau phẫu thuật cũng cần được phục hồi chức năng vận động. Tham khảo phác đồ phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối cho những người sau phẫu thuật khớp gối như sau

Giai đoạn I:  0 – 1 tuần sau phẫu thuật:

  • Giảm đau, chống sưng thông qua chườm lạnh
  • Thực hiện nâng cao đầu gối từ 0o đến 70º, bài tập co cơ tĩnh, tập vận động khớp cổ chân, tập trượt gót chân trong 3- 5 ngày đầu
  • Làm quen với hoạt động của khớp mới thông qua các bài tập duỗi dạng khép háng, tập ngồi trên ghế hay đi lại và nhà tắm bằng nạng hoặc gậy hỗ trợ
  • Có thể sử dụng máy móc theo chỉ định của bác sĩ
  • Nghỉ ngơi và bổ sung dinh dưỡng phù hợp 

Giai đoạn II: từ tuần 1 – tuần 6 sau phẫu thuật:

  • Tiếp tục thực hiện các liệu pháp giảm đau, chống viêm, chống sưng
  • Di chuyển bằng các dụng cụ hỗ trợ
  • Đeo nẹp hỗ trợ khớp gối khi di chuyển
  • Thực hiện các bài tập như tập gấp gối, tập xuống tấn hay tập kéo giãn chi dưới, các bài tập giúp kiểm soát chức năng thần kinh – cơ và khớp cổ chân 
  • Luyện tập di chuyển gần trong nhà như ra nhà tắm, ngồi bồn vệ sinh hay đi chậm quanh giường với sự hỗ trợ của người thân 

Giai đoạn III, tuần 6 – 10 sau phẫu thuật:

  • Thực hiện các biện pháp chườm giảm đau nếu cần thiết 
  • Tiếp tục thực hiện các bài tập như ở giai đoạn II 
  • Tập đi bằng nạng trên đường dài, dồn trọng lực lên nhiều 
  • Có thể tập đạp xe, bơi lội để dần ổn định chức năng vận động 
  • Sau tuần thứ 8, vẫn tập đi bình thường kết hợp với việc đi tự do mà không cần nạng 

Giai đoạn IV, tuần 10 – 20 sau phẫu thuật:

Tuần 10 – 16:

  • Bắt đầu tập các bài tập phục hồi sức mạnh ở một chân rồi hai chân 

Tuần 16 – 20:

  • Luyện tập bài tập nâng cao sức mạnh ở chân dưới sự hỗ trợ của chuyên viên 
  • Thực hành các bài tập nâng cao chức năng khớp gối và chân cùng với các dụng cụ thể dục và sự hướng dẫn của chuyên gia 
  • Bắt đầu tập chạy bộ nhẹ, nếu có thể

Giai đoạn V, tuần 20 – 24 sau phẫu thuật:

  • Người bệnh trở lại phòng khám để kiểm tra tốc độ phục hồi 
  • Thực hiện các bài tập đặc thù để hoàn thành quá trình trị liệu 
  • Kiểm tra kết quả phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối, nếu thấy khả quan có thể cho phép bệnh nhân ngưng đến bệnh viện nhưng vẫn cần kiên trì luyện tập tại nhà để đảm bảo phục hồi hoàn toàn chức năng vận động

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối thông qua chế độ chăm sóc tại nhà

Kế hoạch phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối cũng như sức khỏe toàn diện cho người bệnh chắc chắn không thể thiếu chế độ ăn uống, dinh dưỡng và nghỉ ngơi tại nhà. Chỉ cần vẫn còn ăn uống kém lành mạnh hay sử dụng rượu bia thì hoàn toàn có thể phá vỡ kế hoạch chăm sóc và điều trị phục hồi các tổn thương tại khớp gối. 

Tùy từng từng trạng của người bệnh, nếu có liên quan đến các tổn thương nhẹ sẽ không quá khắt khe nhưng nếu bệnh chuyển biến nặng, đặc biệt với những người sau phẫu thuật thì chế độ chăm sóc phục hồi sẽ nghiêm ngặt hơn. Không chỉ trong quá trình điều trị mà ngay sau thời gian điều trị người bệnh vẫn cần duy trì chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt lành mạnh để phòng tránh nguy cơ bệnh tái phát. 

Phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối
Chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục

Bao gồm

  • Dành thời gian nghỉ ngơi đầy đủ, cố gắng duy trì thói quen đi ngủ sớm trước 11h, đảm bảo ngủ đủ 7- 8 tiếng/ ngày
  • Tránh tối đa các vận động nặng, mang vác nặng, đứng lên đột ngột do có thể làm tổn thương tới khớp gối
  • Sử dụng thuốc trị thoái hóa khớp gối theo đúng chỉ định, tránh lạm dụng bất cứ loại thuốc nào đều tiềm ẩn nhiều dấu hiệu nguy hiểm
  • Bổ sung một số loại thực phẩm chức năng hỗ trợ sụn khớp như Blackmores Glucosamine sulfate, Viên uống Xukuda nhưng tất nhiên vẫn cần chỉ định từ bác sĩ 
  • Thay đổi chế độ ăn uống lành mạnh, tránh xa nhóm thực phẩm gây viêm như đồ ăn nhiều dầu mỡ, nội tạng động vật, đồ ăn muối chua, đồ ăn quá mặn hay các loại đồ ăn công nghiệp
  • Tăng cường các thực phẩm bổ sung nhiều collagen, vitamin A, omega 3, canxi cùng các dưỡng chất cần thiết hằng ngày.. Một số thực phẩm rất tốt cho những người thoái hóa khớp như các loại cá béo, hải sản , các loại hạt, dầu oliu, rau xanh hay các loại trái cây
  • Tránh xa bia rượu, thuốc lá hay các chất kích thích khác
  • Giữ tinh thần thư giãn, hạn chế căng thẳng
  • Duy trì thói quen luyện tập thể dục thể thao khoa học đầy đủ, các bài yoga cho người thoái hóa khớp gối hằng ngày được đánh giá mang đến hiệu quả rất tốt
  • Kiểm soát cân nặng, nếu cần giảm cân thì nên giảm cân khoa học thông qua luyện tập và ăn uống, tránh các cách tiêu cực như nhịn ăn hay dùng thuốc giảm cân

Tiến trình phục hồi chức năng thoái hóa khớp gối cần kết hợp nhiều yếu tố và các bác sĩ sẽ là người lên kế hoạch thích hợp cho từng đối tượng. Người bệnh khi có nhu cầu nên tìm đến các bệnh viện lớn có chuyên khoa xương khớp để được hỗ trợ tốt nhất. Hy vọng những chia sẻ này đã đem đến cho bạn nhiều thông tin hữu ích. 

Xem thêm
banner xương khớp nhất nam bác sĩ Vân Anh
Trong hơn 40 làm nghề, bác sĩ Vân Anh dành phần lớn thời gian để nghiên cứu giải pháp điều trị xương khớp của các Ngự Y triều Nguyễn.

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

9 Cây Thuốc Nam Chữa Vôi Hoá Cột Sống Được Tin Dùng

Dùng cây thuốc Nam chữa vôi hóa cột sống có tác dụng giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu do...

Bị Thoái Hóa Khớp Gối – Đau Có Nên Đạp Xe Không?

Thoái hóa khớp gối hoặc đau khớp gối cần được tập luyện đúng cách để phục hồi tổn thương tại...

Bị thoái hóa đốt sống lưng có nên đi bộ

Bị Thoái Hóa Đốt Sống Lưng Có Nên Đi Bộ Nhiều Không?

Bị thoái hóa đốt sống lưng có nên đi bộ nhiều không, nên đi lại vận động thế nào để...

Các Biến Chứng Thoái Hóa Khớp Gối Thường Gặp

Thoái hóa khớp gối nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách sẽ phát sinh ra hàng...

Kinh nghiệm chữa thoái hóa cột sống lưng

Kinh Nghiệm Chữa Thoái Hóa Cột Sống Lưng Nhanh Khỏi

Thoái hóa cột sống lưng làm ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống, khiến người bệnh dù nằm...

tư thế nằm khi bị thoái hóa đốt sống cổ

Tư Thế Nằm Khi Bị Thoái Hóa Đốt Sống Cổ Chuẩn Nhất

Thay đổi tư thế nằm khi bị thoái hóa đốt sống cổ phù hợp sẽ vừa giúp giảm đau nhức,...

Glucosamine Puritan's Pride

Glucosamine Puritan’s Pride Có Tốt Không? Giá Bao Nhiêu? Mua Ở Đâu?

Glucosamine Puritan's Pride là thực phẩm chức năng rất được ưa chuộng tại thị trường nội địa Mỹ và nhiều...

Sản phẩm được nhiều người quan tâm

Review Thuốc Khớp Khang Thọ: Thành Phần, Công dụng, Ưu Điểm

Hiện nay, tình trạng viêm khớp, đau nhức xương khớp xuất hiện càng nhiều và có xu hướng trẻ hóa,...